Uw dak produceert meer dan u mag terugleveren

Een terugleverbeperking is een bovengrens op het vermogen dat uw installatie op het overdrachtspunt van de aansluiting het net op mag sturen. Die grens staat in kilowatt en geldt op elk moment, niet per jaar. Hij zegt dus niets over hoeveel kilowattuur u in totaal mag terugleveren; hij zegt hoe hard u mag leveren.

De grens komt van de netbeheerder en hoort bij uw aansluit- en transportovereenkomst. Voor invoeding geldt een eigen waarde, los van de waarde voor afname. In een voedingsgebied waar het net op invoeding vol zit, kan die waarde lager uitvallen dan wat uw omvormers kunnen afgeven, en soms lager dan wat bij de aanvraag is gevraagd.

Het terugregelen zelf heet curtailment. De installatie meet of de grens in zicht komt en schroeft het vermogen terug tot eronder. Er gaat niets stuk en er valt niets uit; er wordt alleen minder geproduceerd dan de zon op dat moment toestond. Daar zit het verlies, en daarom is het onzichtbaar op een factuur: wat niet is geproduceerd, staat nergens vermeld.

Er is nog een partij die meespeelt. Uw leverancier bepaalt wat teruggeleverde energie opbrengt, en die voorwaarden kunnen teruglevering onaantrekkelijk maken zonder dat er één kilowatt wordt begrensd. Dat is een financiële beperking, geen fysieke. De twee lopen in gesprekken vaak door elkaar, en ze vragen een andere ingreep.

Het verlies is niet het verschil tussen uw paneelvermogen en de grens. Het is de energie die op de momenten boven de grens niet is geproduceerd. Dat hangt af van hoe vaak en hoe hoog uw dak boven die grens zou uitkomen, en hoe lang het daar blijft.

Vier dingen bepalen dat. Ten eerste de hoogte van de grens ten opzichte van wat de omvormers kunnen afgeven. Ten tweede de vorm van uw eigen verbruik in de daguren: elke kilowatt die het pand op dat moment zelf opneemt, hoeft de aansluiting niet op. Ten derde de oriëntatie van het dak — een opstelling op het zuiden geeft een smalle, hoge middagpiek die een grens hard raakt; een oost-westopstelling geeft een lagere, bredere kromme die er langer tegenaan schuurt maar minder hoog boven uitkomt. Ten vierde het seizoen en het weer: op een heldere dag in juni wordt een grens geraakt die in november buiten bereik blijft, en een dag met wisselende bewolking geeft korte uitschieters in plaats van een vlakke top.

Daardoor kunnen twee panden met hetzelfde dak en dezelfde grens een volstrekt verschillend verlies hebben. Een distributiecentrum met koeling en heftruckladers die de hele dag doorlopen, verliest weinig. Een kantoor dat op vrijdagmiddag leeg staat en in de zomer dicht is, verliest op precies de zonnigste dagen het meest. Een percentage dat voor beide geldt bestaat niet, en daarom staat het hier ook niet.

Wat u wel kunt vaststellen, is of het bij u gebeurt. Leg de curve van een heldere dag naast de grens. Zit de begrenzing vast in de omvormer, dan laat de productiecurve een vlakke top zien op precies dezelfde kilowatt, dag na dag, terwijl de curve eromheen de normale boogvorm houdt. Zit de begrenzing op het overdrachtspunt, dan staat die vlakke top niet in de productie maar in de invoeding: de productie blijft bollen en wat er het net op gaat loopt tegen een plafond. Pak in dat geval de meterdata en niet de omvormerdata. Die vlakke top is tegelijk de maat en het ontwerp: de hoogte die er boven had moeten uitkomen geeft het vermogen dat u mist, en de uren dat hij er tegenaan ligt geven de energie.

Daarvoor hebben wij twee bestanden nodig: de productiedata per kwartier uit de omvormer of de monitoring, en het kwartiersprofiel van de aansluiting. Een jaartotaal kan dit niet laten zien, want daarin is de vlakke top weggemiddeld.

Opslag helpt alleen als u de energie later zelf gebruikt. Dat is de hele voorwaarde. Heeft uw locatie in de avond en de nacht nauwelijks verbruik, dan schuift een batterij de invoeding alleen naar een later uur — en geldt de grens dan nog steeds, dan is er niets opgelost. Een batterij die zijn energie niet kwijt kan, staat de volgende ochtend vol en vangt de volgende top niet op.

Er zijn locaties waar de opgeslagen energie wel op een ander moment het net op kan, of waar flexibiliteit zelf iets opbrengt. Dat kan, maar het is een andere businesscase, met andere voorwaarden en andere risico's, en hij staat of valt bij uw contracten. Die rekenen wij apart door in plaats van hem bij de teruglevering op te tellen.

Verder verandert opslag niets aan wat u mag. Uw invoedingswaarde blijft wat hij is, uw aansluitwaarde blijft wat hij is, en een batterij maakt daar geen ruimte bij. Hij maakt beter gebruik van de ruimte die er al is. Energie die door een batterij gaat, komt er bovendien minder uit dan erin ging; dat rendementsverlies hoort in de rekensom.

En soms is het antwoord dat het dak te groot is voor de locatie. Ligt de grens structureel ver onder wat het dak wil leveren en is er weinig eigen verbruik om tegenover te zetten, dan is geen enkele batterij groot genoeg om dat rond te rekenen. Dan is wachten op ruimte in het net, een kleinere installatie of een andere bestemming voor de energie het eerlijke antwoord. Dat zeggen wij dan ook.

Tot slot: dit gaat over invoeding. Loopt u vast op afname — een uitbreiding die niet binnen uw vermogen past, laadpunten die niet gelijktijdig kunnen — dan is dat een ander vraagstuk met een andere grens.

Netcongestie oplossen achter de meter