Meer uit de aansluiting halen die er al ligt

In vrijwel elk gesprek over een pand dat niet verder kan, valt dezelfde zin: er is geen vermogen meer. Vraag dan door naar het getal dat daarbij hoort. Soms komt er een waarde in ampère per fase uit de aansluitovereenkomst. Soms komt er een waarde in kW uit de transportovereenkomst. En soms komt er geen getal, maar de opmerking van de installateur dat de hoofdverdeler vol is. Dat zijn drie verschillende grenzen die niets met elkaar te maken hebben, behalve dat ze alle drie "vol" heten.

De fysieke aansluitcapaciteit is hardware. Kabel, aansluitkast, beveiliging en bij grotere afnemers de transformator bepalen wat er maximaal door kan. Die grens verschuift alleen als de netbeheerder iets vervangt. In een congestiegebied is dat precies wat niet op korte termijn gaat.

Het gecontracteerde transportvermogen is papier. Het is een afspraak over hoeveel u mag afnemen, en u betaalt ervoor ongeacht of u het opvraagt. Papier is in beginsel aanpasbaar — in een congestiegebied vaak niet omhoog, maar wel omlaag. Waarom dit een ander getal is dan de aansluitwaarde, staat uitgewerkt op transportvermogen versus aansluitwaarde.

De interne verdeling is uw eigen installatie, vanaf de meting tot de laatste afgaande groep. Daar gaat het niet over hoeveel vermogen het pand binnenkomt, maar over of het terechtkomt waar de nieuwe machine, de warmtepomp of het laadplein komt te staan.

Begin daarom niet met de vraag wat erbij moet, maar met de vraag welke van de drie als eerste raakt. Een pand met fysieke ruimte en een te krap contract vraagt een gesprek met de netbeheerder. Een pand met contractuele ruimte en een volle hoofdverdeler vraagt een installateur en een nieuw verdeelschema. Een pand waarvan de piek een paar keer per week drie kwartier boven de grens uitkomt, vraagt opslag en sturing. Wie de verkeerde partij aanspreekt, wacht op een antwoord dat nooit komt.

Achter de meting begint uw eigen installatie, en die heeft eigen maxima. De hoofdverdeler heeft een railvermogen en een eindig aantal velden. De beveiligingen zijn ingesteld op de belasting van toen. De kabels naar de achterzijde van het pand hebben een doorsnede en een lengte, en bij een lange kabel is spanningsval eerder de begrenzing dan opwarming.

Dat levert een situatie op die van buiten op netcongestie lijkt en het niet is: er is contractueel ruimte en er is fysiek ruimte, maar er is geen veld vrij om een laadplein of een batterij op aan te sluiten, of de bestaande kabel naar die hoek van het terrein draagt het bijgeplaatste vermogen niet. De ingreep is dan geen batterij en geen aanvraag bij de netbeheerder, maar een uitbreiding of vervanging van de verdeelinrichting — en dat is werk dat binnen uw eigen planning valt.

Wat wij in de verdeelinrichting nakijken

• Railvermogen en vrije velden — of er fysiek iets bij kan en of het bordvermogen de bijplaatsing draagt.
• Instelling en selectiviteit van de beveiliging — of een nieuwe grote afgaande groep de bovenliggende beveiliging niet voortijdig laat afschakelen.
• Kabeldoorsnede en kabellengte — bij laadinfrastructuur achteraan een terrein is dit vaker de grens dan de aansluiting zelf.
• Plaats van de meting — een regelsysteem kan alleen begrenzen wat het meet. Zit de meting achter een onderverdeler, dan stuurt u op een deel van het pand en loopt de aansluiting alsnog vol.
• Onderverdelers en meerdere gebruikers — zitten er huurders achter één aansluiting, dan moet vastliggen wie welk deel mag opvragen voordat sturing iets kan afdwingen.

Op de Hazenweg 61 in Hengelo hoorde dit bij het werk. Twee batterijsystemen, een opnieuw gelegd zonnedak, laadpunten en een noodstroomaggregaat staan er onder één energiemanagementsysteem, en een nieuwe hoofdverdeler verbindt dat geheel. Op Ratio 16 in Duiven lag de opgave aan de andere kant: daar bleef het transportvermogen ongewijzigd en moest alles wat erbij kwam eronder passen.

Welke verbruiker op welk moment hoeveel mag opvragen, is daarna een regelvraag. Statische load balancing verdeelt een vast budget over de laadpunten; dynamische load balancing meet de actuele belasting van de aansluiting en verdeelt wat er op dat moment over is. Die keuze en de grenswaarden die erbij horen, lopen via VIBE.CONTROL.

• Het kwartiersprofiel van de aansluiting over minimaal een volledig jaar, afname en teruglevering. Hieruit volgen de hoogte, de duur en de frequentie van de pieken.
• De aansluitovereenkomst met de fysieke capaciteit in kVA of in ampère per fase.
• De transportovereenkomst met het gecontracteerde transportvermogen in kW, en de laatste netfactuur om te zien waar u nu op wordt afgerekend.
• Het verdeel- en eendraadschema van de hoofdverdeler, plus een foto van het bord. Hieruit volgt of er een veld vrij is en waar de meting zit.
• Uw uitbreidingsplan — welke verbruikers erbij komen, met welk vermogen, en wanneer ze naar verwachting tegelijk aan staan.

Dat laatste stuk is het stuk dat het vaakst ontbreekt en het meest bepaalt. De gelijktijdigheid die u verwacht, bepaalt of een bijplaatsing binnen de bestaande grenzen past. Een plan dat alleen de som van de naamplaatvermogens noemt, overdimensioneert bijna altijd.

Een traject dat breder is dan één aansluiting — meerdere panden, een portefeuille of een meerjarenplan — loopt via energieadvies. Loopt u juist vast omdat de netbeheerder geen extra transportvermogen kan toezeggen, dan begint het bij netcongestie.