Terugleverbeperking: wat u werkelijk kwijtraakt

Het invoedingsrecht staat in uw overeenkomst met de netbeheerder. Het geldt voor de aansluiting en verandert niet doordat u panelen bijplaatst of een grotere omvormer kiest. Wordt die grens overschreden, dan is dat een afwijking van de overeenkomst, ook als de installatie het technisch zou toelaten. Dit is het getal waar invoedingscongestie over gaat, en het is het enige getal dat u niet zelf kunt verzetten.

De technische begrenzing is een instelling, en die kan op twee plaatsen zitten. Dat verschil is groot. Zit de begrenzing in de omvormer zelf, dan begrenst hij wat de omvormer in totaal afgeeft — inclusief het deel dat u op dat moment zelf zou verbruiken. Zit de begrenzing op het overdrachtspunt, met een meting die de regelaar terugkoppelt, dan begrenst hij alleen wat er het net op gaat en blijft uw eigen verbruik volledig bediend. Dezelfde grens in kW, een heel ander verlies in kWh.

Ook de rolverdeling loopt uiteen. De netbeheerder stelt het recht vast. De installateur legt de instelling vast en meldt de installatie aan. Een energiemanagementsysteem handhaaft de grens continu op basis van de meting. Ontbreekt die terugkoppeling, dan moet de instelling veilig laag staan, want de regelaar weet niet wat het pand op dat moment afneemt. Dan laat u ruimte liggen die er fysiek wel is.

Er bestaat nog een derde variant: een beperking die u zelf kiest. Bijvoorbeeld om een bestaande omvormer, kabel of hoofdverdeler niet te hoeven vervangen, of om een aansluiting niet te laten verzwaren. Dat is een ontwerpkeuze en geen verplichting, maar hij rekent precies hetzelfde als een opgelegde beperking.

De rekenregel is kort. Per kwartier geldt: wat het dak opwekt, min wat het pand op dat moment verbruikt, is wat u wilt invoeden. Ligt dat boven de grens, dan wordt het verschil afgeregeld. Dat afgeregelde vermogen maal de duur is het verlies in kWh. Alles wat u op hetzelfde moment zelf verbruikt, komt die grens nooit tegen.

Daarmee bepaalt de overlap tussen de twee profielen de uitkomst. Een koelhuis of een productielijn die door de middag heen op vol vermogen draait, heeft bij een strakke grens weinig te verliezen: de opwek verdwijnt in het pand. Een bedrijf dat in het weekend stilstaat, verliest zijn opbrengst juist op de zonnigste dagen van het jaar, want dan is er niets om de opwek aan kwijt te raken. Hetzelfde geldt per seizoen: wie in de zomer koelt, zit beter in de overlap dan wie in de winter verwarmt.

Rekenvoorbeeld, geen meting

Een dak met 300 kWp aan panelen achter een omvormer van 200 kW kan nooit meer dan 200 kW afgeven. Staat het invoedingsrecht op 100 kW en verbruikt het pand op dat moment 60 kW, dan kan de omvormer 160 kW kwijt: 100 kW naar het net en 60 kW in het pand. De resterende 40 kW wordt afgeregeld. Valt het verbruik terug naar nul, dan blijft alleen de 100 kW naar het net over en wordt 100 kW afgeregeld. Hetzelfde dak, hetzelfde weer, twee keer een ander verlies. Het verbruik maakt het verschil.

Daarom publiceren wij geen percentage opbrengstverlies bij een terugleverbeperking. Dat getal zegt niets zonder de locatie erbij: het volgt uit het kwartiersprofiel van de aansluiting, uit de oriëntatie en helling van het dak en uit de hoogte van de grens. Wat wij nodig hebben om het uit te rekenen is het kwartiersprofiel, het invoedingsrecht uit uw overeenkomst en het ontwerp of de huidige opstelling van het dak. Daaruit volgt per kwartier hoeveel er wordt afgeregeld, en dus wat een ingreep waard is.

Geen van deze ingrepen verhoogt uw invoedingsrecht. Dat blijft wat de netbeheerder heeft vastgelegd, tot u het samen met de netbeheerder wijzigt. Een omvormerinstelling, een batterij of een energiemanagementsysteem maakt alleen beter gebruik van de ruimte die er al is, en voorkomt dat u die ruimte overschrijdt. Een batterij verhoogt evenmin uw aansluitwaarde of uw gecontracteerd transportvermogen.

Belangrijker is de grens aan de andere kant. Bindt een beperking maar een paar uur per jaar, dan is het verlies een rekenfout in de marge en is elke ingreep onnodig. Bindt zij een groot deel van het jaar — bijvoorbeeld bij nul-invoeding, waarbij alles binnen het eigen verbruik moet blijven — dan verandert de vraag. De laatste rijen panelen leveren dan vooral vermogen op momenten waarop de grens al dicht zit. Die panelen, hun onderconstructie, hun kabels en hun aandeel in de omvormer leveren jaar na jaar niets op. Dan is minder panelen het betere ontwerp, en niet meer opslag.

Dat punt is uit te rekenen: per paneelveld volgt uit het profiel hoeveel van zijn opbrengst binnen de grens blijft. Een ontwerp dat dat negeert en het dak vol legt omdat het dak nu eenmaal groot is, verschuift het probleem naar de exploitatie. Wij rekenen die staffel liever vooraf door, ook als de uitkomst is dat er minder op het dak komt dan u had gedacht.

Tot slot: wat teruglevering oplevert, is een commerciële vraag en verandert met uw leveringscontract. Die vraag staat los van wat er technisch weg kan. Een beperking bepaalt hoeveel kWh het net op kan; uw contract bepaalt wat die kWh waard is. Pas als beide bekend zijn, is er een businesscase.