Twee keukenpieken per dag, en de gasten laden ertussendoor.

Een horecakeuken bouwt zijn verbruik in minuten op. Voor de lunchservice gaan de bakplaat, de friteuse, de combisteamer en de salamander vrijwel gelijktijdig aan, omdat ze op temperatuur moeten zijn voordat de eerste bon binnenkomt. Aan het begin van de avondservice gebeurt hetzelfde. Tussen die twee pieken zakt het verbruik terug naar koeling, afzuiging en klimaat; na de avondservice komt er nog een derde, lagere piek als de doorschuifvaatwasser en de reiniging aan gaan.

Dat profiel is ongunstig voor een aansluiting en gunstig voor opslag. Ongunstig, omdat het transportvermogen dat u moet inkopen wordt bepaald door twee korte momenten per dag, terwijl de aansluiting de rest van de dag ver onder zijn grens blijft. Gunstig, omdat een piek die kort is en op een voorspelbaar tijdstip valt precies is wat een batterij kan opvangen: er zijn uren om bij te laden voordat hij weer nodig is.

Hoe hoog die piek komt, staat niet in uw jaarverbruik. Een hotel met een à-la-carterestaurant en een hotel met alleen ontbijt kunnen hetzelfde aantal kWh per jaar afnemen en een volstrekt verschillend piekvermogen hebben. Daarom begint de analyse bij het kwartiersprofiel van de aansluiting: pas daar is te zien hoe hoog de servicepieken komen, hoe lang ze boven een gekozen grens blijven en op welke dagen ze samenvallen met iets anders.

Rekenvoorbeeld met willekeurige getallen, geen meting van een bestaande locatie: staat het verbruik tijdens de avondservice twee uur lang 60 kW boven de grens die u wilt aanhouden, dan vraagt dat 60 kW vermogen en 60 × 2 = 120 kWh bruikbare capaciteit. Dezelfde 120 kWh helpt u niet als de piek in werkelijkheid 120 kW hoog is en één uur duurt, want dan komt de batterij qua vermogen tekort.

Laadpunten zijn in de horeca een voorziening geworden: een hotelgast verwacht ze bij de kamer, een restaurantgast bij de ingang, en een zakelijke boeker vraagt ernaar vóór de reservering. Het ongeluk zit in het uur. Een hotelgast arriveert in de late middag en steekt de auto in, precies wanneer de keuken de avondservice opstart en het klimaat op een warme dag het hardst werkt. Drie vragen in hetzelfde kwartier.

Tegelijk zit daar de makkelijkste winst van het hele pand. Een auto bij een hotel staat een nacht aan de paal en heeft die hele nacht niet nodig om vol te worden. De energievraag per auto is nauwelijks te beïnvloeden; het moment waarop die energie wordt opgenomen volledig wel. Dynamische load balancing meet de actuele belasting van de aansluiting en verdeelt wat er over is: tijdens de service laden de auto's langzaam, na middernacht op vol vermogen. Een statische verdeling kan dat niet, want die reserveert een vast budget dat 's nachts ongebruikt blijft en tijdens de service te hoog staat.

Bij een restaurant zonder overnachting werkt het omgekeerd. Een gast blijft een paar uur en wil in die tijd merkbaar laden, dus daar is het vermogen per laadpunt wél relevant en valt de vraag onvermijdelijk midden in de service. De keuze is dan: minder punten met meer vermogen, meer punten met minder vermogen, of een batterij die het verschil levert. Welke van de drie het wordt, volgt uit het kwartiersprofiel en uit wat u de gast wilt beloven.

In beide gevallen geldt dezelfde rangorde. De laadinfrastructuur is de verbruiker die zich het makkelijkst laat begrenzen; de keuken is de verbruiker die dat het slechtst verdraagt. Die rangorde hoort in het regelsysteem te staan voordat de eerste laadpaal geplaatst wordt, niet erna.

In een fabriek mag een proces een kwartier wachten als dat de piek halveert. In een hotel niet. Een gast die om zeven uur 's ochtends lauw water uit de kraan krijgt omdat de boiler in een optimalisatievenster stond, is een slechtere uitkomst dan een hogere energierekening. Hetzelfde geldt voor een zaal die niet op temperatuur is bij een bijeenkomst, en voor een keuken die tijdens de service op halve kracht moet koken.

Daarom begint het ontwerp van de sturing hier niet bij wat begrensd kán worden, maar bij wat onder geen enkele voorwaarde begrensd mag worden. Die lijst — tapwater, koeling van voorraad, klimaat in de gastruimtes, de keuken tijdens de service — is een harde randvoorwaarde van het systeem. Wat daarna overblijft als regelbaar vermogen is kleiner dan in de industrie of de logistiek. Dat is precies de reden dat opslag in de horeca vaak zwaarder weegt dan sturing alleen: de batterij levert het vermogen dat u niet van de gast kunt afnemen.

Een tweede randvoorwaarde is de plaatsing. Een batterij heeft ruimte nodig, een opstelplaats die bereikbaar is voor plaatsing en onderhoud, en een eigen beoordeling van de brandveiligheid wanneer er naast of boven de opstelling mensen slapen. In een binnenstadspand met de keuken in de kelder en zonder eigen buitenterrein is dat vaak de beperkende factor, en niet de techniek of de businesscase.

Een keuken die elektrificeert heeft meer vermogen nodig, niet alleen een vlakkere piek. Dat is de belangrijkste grens. Een batterij verschuift energie in de tijd en verlaagt de hoogte van een piek; hij verhoogt niet wat uw aansluiting kan leveren en hij creëert geen extra gecontracteerd transportvermogen. Komt de gemiddelde vraag van het pand na elektrificatie structureel boven de grens van de aansluiting, dan is opslag geen alternatief voor verzwaren. De route is dan: gefaseerd elektrificeren, verzwaring aanvragen, en in de tussentijd opvangen wat op te vangen is.

Een vol dak is in de horeca ook niet altijd beschikbaar. Een hotel met kamers onder het dak, een monumentaal pand of een binnenstadslocatie met schaduw van de belendende bebouwing levert veel minder eigen opwek per vierkante meter dan een bedrijfshal. Piekafvlakking werkt dan nog steeds, maar de businesscase leunt op de piek en op het prijsverschil tussen uren, niet op zelfverbruik van eigen zon.

En een plan dat ook nog uitbreiding bevat — extra kamers, een tweede keuken, een laadplein voor passanten — loopt alsnog tegen het voedingsgebied aan. Of er in uw gebied ruimte is voor afname of voor invoeding, staat per postcode op de Capaciteitskaart van Netbeheer Nederland. Een voedingsgebied is geen gemeente: het is een verzameling postcodes rond één onderstation, en die grenzen lopen dwars door gemeentegrenzen heen. Lees de kaart dus op de postcode van het pand en niet op de plaatsnaam, en houd er rekening mee dat een jaartal bij een geplande netuitbreiding een planning is en geen toezegging.

Capaciteitskaart elektriciteitsnet — zoek op uw postcode

Bron: Capaciteitskaart elektriciteitsnet, Netbeheer Nederland (2026-10-10)